Dermatitis: Jenis, Punca, Simptom & Cara Rawat

Kulit yang tiba-tiba merah, gatal dan bersisik sering dilabel sebagai "sensitif" sahaja, sedangkan punca sebenar mungkin dermatitis. Di Malaysia, gabungan cuaca panas lembap di luar dan penghawa dingin yang kering di pejabat serta kereta menjadikan kulit ramai orang naik turun antara berpeluh dan terlalu kering. Dua keadaan ini sama sama boleh mencetuskan keradangan. Artikel ini menerangkan apa itu dermatitis, jenis jenis utamanya, simptom, punca, cara rawat dan cara penjagaan harian supaya anda faham keadaan kulit anda dan tahu bila perlu berjumpa doktor.

Apa Itu Dermatitis?

Dermatitis bermaksud "keradangan kulit". Ia adalah istilah payung yang merangkumi banyak keadaan berbeza yang berkongsi tanda tanda yang serupa: kulit menjadi merah atau gelap, gatal, kering, kadang kadang melecur, mengelupas atau berkerak. Perkataan "dermatitis" dan "eczema" sering digunakan bertukar ganti, tetapi eczema lazimnya merujuk kepada satu jenis dermatitis yang khusus iaitu dermatitis atopik.

Yang penting difahami: dermatitis bukan jangkitan dan tidak berjangkit. Anda tidak boleh mendapatnya daripada bersentuhan dengan orang lain. Ia berlaku apabila lapisan pelindung kulit terganggu, menyebabkan kulit hilang kelembapan dengan mudah dan bertindak balas berlebihan terhadap pencetus seperti sabun keras, haba, peluh atau bahan tertentu. Untuk gambaran lebih luas tentang pelbagai masalah kulit, rujuk panduan penyakit kulit kami.

Jenis Jenis Dermatitis

Terdapat beberapa jenis dermatitis yang paling kerap dijumpai. Mengenal pasti jenis membantu anda memilih penjagaan yang betul, walaupun langkah asas melembapkan dan melindungi kulit hampir sama untuk semua.

1. Dermatitis Atopik (Eczema)

Ini jenis yang paling biasa dan sering bermula sejak kecil. Kulit menjadi sangat kering, gatal dan mudah radang, terutama di lipatan siku, belakang lutut, leher dan tangan. Ia berkait rapat dengan baka dan sejarah keluarga yang mempunyai asma atau resdung. Baca lebih lanjut dalam panduan eczema kami.

2. Dermatitis Kontak

Berlaku apabila kulit bersentuhan dengan bahan yang mencetuskan tindak balas, sama ada bahan yang merengsa (sabun kuat, bahan pencuci, pelarut) atau bahan yang menyebabkan alahan (nikel dalam barang kemas, pewangi, getah lateks). Ruam biasanya muncul di kawasan yang tersentuh bahan tersebut. Panduan penuh ada dalam artikel dermatitis kontak.

3. Dermatitis Seboreik

Menjejaskan kawasan yang berminyak seperti kulit kepala, sisi hidung, kening dan telinga. Ia menyebabkan kulit bersisik, berminyak, kekuningan dan kadang kadang gatal. Kelemumur ialah bentuk ringan dermatitis seboreik. Ia dikaitkan dengan sejenis yis yang hidup secara semula jadi pada kulit.

4. Dermatitis Nummular (Discoid)

Ciri utamanya ialah tompok bulat berbentuk syiling yang gatal, kering dan kadang kadang melecur atau berkerak. Ia sering muncul di kaki, tangan dan badan, dan lebih kerap berlaku pada kulit yang sangat kering, terutama pada musim atau persekitaran yang kering seperti bilik berhawa dingin.

5. Dermatitis Stasis

Berlaku di bahagian bawah kaki apabila peredaran darah lemah dan darah bertakung di urat kaki. Kulit menjadi bengkak, gelap, gatal dan bersisik, biasanya di sekitar buku lali. Ia lebih kerap pada orang yang mempunyai urat varikos atau berdiri lama.

Simptom Dermatitis

Walaupun setiap jenis mempunyai ciri tersendiri, kebanyakan dermatitis berkongsi tanda tanda berikut:

• Gatal: selalunya simptom paling mengganggu, boleh menjadi lebih teruk pada waktu malam.
• Kemerahan atau perubahan warna: pada kulit cerah kelihatan merah, pada kulit gelap mungkin kelihatan ungu, kelabu atau lebih gelap daripada kulit sekeliling.
• Kekeringan dan sisik: kulit terasa kasar, ketat dan mengelupas.
• Lepuh atau kulit melecur: pada kes akut, terutama dermatitis kontak dan nummular.
• Kulit menebal: selepas digaru berulang kali, kulit boleh menjadi tebal dan berkeras.
• Berkerak atau berair: apabila lepuh pecah atau kulit tercalar.

Menggaru memberi kelegaan sekejap tetapi merosakkan lapisan pelindung kulit lebih lanjut, menyebabkan kitaran gatal garu yang berterusan. Memutuskan kitaran ini adalah kunci untuk memulihkan kulit.

Punca dan Pencetus Dermatitis

Dermatitis jarang berpunca daripada satu sebab tunggal. Ia biasanya gabungan beberapa faktor:

• Lapisan pelindung kulit yang lemah: apabila lapisan pelindung tidak berfungsi baik, kelembapan hilang dan bahan perengsa mudah masuk. Ketahui cara memperbaikinya dalam artikel lapisan pelindung kulit.
• Baka dan sejarah keluarga: jika ibu bapa mempunyai eczema, asma atau resdung, risiko lebih tinggi.
• Bahan perengsa: sabun kuat, bahan pencuci, pelarut, dan produk beralkohol tinggi.
• Alergen: nikel, pewangi, bahan pengawet, lateks dan sesetengah tumbuhan.
• Iklim dan persekitaran: di Malaysia, peluh akibat cuaca panas lembap serta udara kering dari penghawa dingin sama sama mencetuskan flare.
• Stres: tekanan emosi boleh mencetuskan atau memburukkan keradangan.
• Peluh dan geseran: pakaian ketat dan bahan seperti bulu atau fabrik sintetik.

Jadual Perbandingan Jenis Dermatitis

Cara Rawat dan Penjagaan Kulit Harian

Rawatan dermatitis bergantung pada jenis dan keterukan, tetapi asasnya sama untuk hampir semua orang: kurangkan keradangan, elak pencetus, dan kuatkan lapisan pelindung kulit dengan kelembapan. Berikut rutin harian yang lembut untuk kulit badan yang mudah radang:

• Mandi dengan air suam, bukan panas: air panas menghilangkan minyak semula jadi kulit dan memburukkan kekeringan. Hadkan masa mandi kepada 10 minit.
• Guna pencuci yang lembut dan bebas wangian: elak sabun berbuih banyak dan pewangi kuat yang merengsa. Pilih pencuci yang pH nya hampir dengan kulit supaya tidak mengganggu lapisan pelindung.
• Tepuk kering, jangan gosok: keringkan kulit dengan menepuk perlahan menggunakan tuala lembut.
• Lembapkan dalam 3 minit selepas mandi: sapu losyen semasa kulit masih sedikit lembap untuk mengunci kelembapan. Ini langkah paling penting.
• Lembapkan semula sepanjang hari: terutama jika anda lama berada dalam bilik berhawa dingin.
• Elak menggaru: potong kuku pendek dan gunakan tuam sejuk untuk melegakan gatal.

Untuk kes yang lebih teruk, doktor mungkin menetapkan krim steroid, krim anti keradangan bukan steroid, atau antihistamin untuk mengawal gatal. Ubat preskripsi mengawal flare, manakala penjagaan harian menghalang flare daripada kembali.

Penjagaan harian kulit radang

Yagishi Pure Goat's Milk Body Lotion with Ceramide

Susu kambing dan ceramide untuk melembap dan membaiki lapisan pelindung kulit badan yang kering dan mudah radang. Bebas wangian. RM84.

Dapatkan Body Lotion »

Susu kambing mengandungi asid laktik iaitu sejenis AHA lembut yang membantu melembutkan kulit, serta vitamin A, B dan E dan asid lemak yang menenangkan. Ceramide pula ialah lemak semula jadi yang mengisi ruang antara sel kulit dan membaiki lapisan pelindung supaya kulit tidak mudah kehilangan air. Gabungan ini menjadikan losyen bebas wangian sesuai untuk kulit badan yang kering dan mudah radang. Ingat, ini penjagaan sokongan harian untuk kulit badan, bukan ubat untuk menyembuhkan dermatitis.

Dermatitis Mengikut Kawasan Badan

Dermatitis boleh muncul di hampir mana mana bahagian badan, dan lokasi kadang kadang memberi petunjuk tentang jenis dan pencetusnya:

• Tangan: sangat biasa pada orang yang kerap mencuci tangan atau bersentuhan dengan bahan kimia, sabun dan air. Kulit menjadi kering, retak dan pedih. Sarung tangan pelindung dan losyen selepas setiap basuhan membantu.
• Kaki dan buku lali: boleh berkait dengan dermatitis stasis atau kulit kering yang teruk. Melembapkan dua kali sehari amat penting kerana kulit kaki cenderung lebih kering.
• Lipatan siku, lutut dan leher: kawasan klasik untuk dermatitis atopik kerana peluh dan geseran terperangkap di situ, terutama dalam cuaca panas Malaysia.
• Muka dan kulit kepala: lebih kerap dermatitis seboreik. Kawasan ini sensitif, jadi rujuk doktor untuk rawatan yang sesuai dan jangan sapu produk badan ke muka.

Untuk kawasan badan seperti tangan, kaki, lengan, leher dan lipatan, penjagaan asas melembapkan dengan losyen bebas wangian sesuai digunakan. Untuk muka, kelopak mata, bibir dan kulit kepala, ikut nasihat doktor kerana kawasan ini lebih sensitif dan Yagishi ialah penjagaan untuk kulit badan sahaja.

Kesilapan Biasa yang Memburukkan Dermatitis

Ramai orang tanpa sedar melakukan perkara yang memburukkan keadaan kulit mereka. Elakkan kesilapan berikut:

• Mandi air terlalu panas: terasa selesa tetapi mengeringkan kulit dengan teruk.
• Terlalu kerap membersih atau menggosok: mengikis lapisan pelindung dan minyak semula jadi.
• Menggunakan produk beralkohol dan berpewangi kuat: merengsa kulit yang sudah radang.
• Melembapkan hanya apabila kulit sudah kering teruk: pencegahan lebih berkesan daripada rawatan.
• Menggaru sehingga luka: membuka pintu kepada jangkitan bakteria.

Bila Perlu Jumpa Doktor

Kebanyakan kes ringan boleh diuruskan di rumah, tetapi jumpa doktor di Klinik Kesihatan atau klinik swasta jika:

• Ruam meluas dengan cepat, sangat menyakitkan, atau tidak bertambah baik selepas beberapa minggu penjagaan.
• Terdapat tanda jangkitan: kulit panas, bengkak, bernanah, berkerak kuning atau demam.
• Gatal mengganggu tidur dan aktiviti harian.
• Dermatitis muncul di muka, kelopak mata atau kawasan sensitif lain.
• Anda tidak pasti jenis dermatitis atau memerlukan ubat preskripsi.

Doktor boleh mengesahkan diagnosis, mengenal pasti pencetus melalui ujian tampal jika perlu, dan menetapkan rawatan yang sesuai. Untuk bayi, sentiasa rujuk doktor atau pakar pediatrik sebelum menggunakan sebarang produk baru.

Cara Cegah Dermatitis

Pencegahan tertumpu pada menjaga lapisan pelindung kulit kuat dan mengelak pencetus:

• Lembapkan setiap hari walaupun kulit kelihatan sihat, terutama selepas mandi.
• Kenal pasti dan elak pencetus peribadi seperti produk tertentu, fabrik kasar atau bahan kimia.
• Pilih produk bebas wangian dan lembut untuk mandi dan melembap.
• Kawal suhu: jangan biarkan kulit terlalu kering dalam bilik berhawa dingin, dan bersihkan peluh selepas berpeluh.
• Pakai pakaian kapas yang longgar untuk mengurangkan geseran dan peluh terperangkap.
• Uruskan stres melalui tidur cukup dan rehat, kerana stres mencetuskan flare.

Soalan Lazim

Adakah dermatitis dan eczema perkara yang sama?

Tidak sepenuhnya. Dermatitis ialah istilah umum untuk keradangan kulit, manakala eczema (dermatitis atopik) ialah satu jenis dermatitis yang khusus. Semua eczema ialah dermatitis, tetapi tidak semua dermatitis ialah eczema.

Adakah dermatitis berjangkit?

Tidak. Dermatitis bukan jangkitan dan tidak boleh berpindah daripada seorang kepada yang lain melalui sentuhan atau perkongsian barang.

Bolehkah dermatitis sembuh sepenuhnya?

Sesetengah jenis seperti dermatitis kontak boleh hilang sepenuhnya apabila pencetus dielakkan. Dermatitis atopik pula cenderung kronik dan berulang, tetapi boleh dikawal dengan baik melalui penjagaan yang konsisten.

Kenapa kulit saya lebih teruk dalam bilik berhawa dingin?

Penghawa dingin mengeringkan udara dan menarik kelembapan daripada kulit, menyebabkan lapisan pelindung menjadi lemah dan lebih mudah radang. Melembapkan dengan kerap membantu mengimbangi kesan ini.

Bolehkah makanan mencetuskan dermatitis?

Pada sesetengah orang, terutama kanak kanak dengan dermatitis atopik, makanan tertentu boleh mencetuskan flare. Namun ini tidak berlaku pada semua orang. Berbincang dengan doktor sebelum menyingkir mana mana makanan.

Adakah produk susu kambing sesuai untuk kulit yang sangat sensitif?

Produk susu kambing yang bebas wangian dan lembut sesuai untuk kulit sensitif pada badan kerana ia menenangkan dan tidak merengsa. Buat ujian tampal kecil dahulu, dan jika kulit sedang radang teruk atau berjangkit, rujuk doktor dahulu.

Apa beza dermatitis dengan kulit kering biasa?

Kulit kering biasa hanya kurang kelembapan dan bertambah baik dengan losyen. Dermatitis melibatkan keradangan, jadi selain kering ia juga merah, gatal dan kadang kadang melecur, dan mungkin memerlukan rawatan tambahan.

Berapa kerap perlu melembapkan kulit?

Sekurang kurangnya dua kali sehari, dan sentiasa dalam masa beberapa minit selepas mandi. Kulit yang sangat kering mungkin perlu lebih kerap sepanjang hari.

Kesimpulan

Dermatitis ialah keradangan kulit yang datang dalam pelbagai bentuk, tetapi kesemuanya berkongsi asas yang sama: lapisan pelindung kulit yang lemah dan tindak balas berlebihan terhadap pencetus. Dengan memahami jenis anda, mengelak pencetus, dan menjaga kelembapan kulit setiap hari, kebanyakan orang dapat mengawal keadaan mereka dengan baik.

Ringkasan penting:

• Dermatitis ialah istilah umum untuk keradangan kulit, bukan satu penyakit tunggal.
• Ia tidak berjangkit dan tidak boleh berpindah kepada orang lain.
• Jenis utama termasuk dermatitis atopik, kontak, seboreik, nummular dan stasis.
• Asas rawatan: mandi lembut dengan air suam, elak pencetus, dan lembapkan kulit setiap hari.
• Lapisan pelindung kulit yang kuat mengurangkan kekerapan flare.
• Kes teruk, meluas atau berjangkit perlu dirujuk kepada doktor.

Penafian: Artikel ini adalah untuk tujuan maklumat umum sahaja dan bukan pengganti kepada nasihat perubatan profesional. Sila rujuk doktor atau pakar dermatologi untuk diagnosis dan rawatan yang sesuai dengan keadaan kulit anda. Produk Yagishi ialah penjagaan harian untuk kulit badan dan bukan ubat untuk menyembuhkan sebarang penyakit kulit.